پيشگفتار از منابع مهم تاريخ اسلام ، تأليف شده در عصر قاجار ، بىشك بايد از ناسخ التواريخ ياد كرد . مؤلف كتاب ميرزا محمد تقى خان سپهر ملقب به لسان الملك « 1 » از آواره‌نگاران و مستوفيان عصر قاجار ، به دستور محمد شاه قاجار و با حمايت حاج ميرزا آقاسى به تأليف كتاب اقدام نمود . در مورد سپهر و احوال و آثار و خاطرات او و تاريخ‌نگارى در ايران و خصوصا در عهد قاجار آنچه را بايد گفت در مقدمهء مفصل خود بر ناسخ التواريخ ( تاريخ قاجاريه ) آورده‌ام و در اينجا نيز فقط به ناسخ التواريخ و شيوهء تبويب زندگانى پيامبر پرداخته‌ام . در آغاز قصد سپهر بر آن بود يك دوره تاريخ عمومى بنگارد و از اين رو كتاب اول « ناسخ التواريخ » از هبوط آدم تا هجرت پيامبر اسلام ( ص ) را در دو مجلد بنگاشت ، مجلد اول : از هبوط آدم تا زمان عيسى مسيح ( ع ) و مجلد دوم : از ظهور مسيح الى آغاز هجرت رسول اللّه از مكه به مدينه . زمانى كه تأليف كتاب اول به اتمام رسيد ، مصادف بود با مرگ محمد شاه قاجار و بست‌نشينى حاج ميرزا آقاسى در حرم مطهر حضرت عبد العظيم . با شروع سلطنت ناصر الدين شاه و سر و سامان يافتن اوضاع داخلى به قول سپهر : چون . . . امور جمهور را ، از نظام لشكر و نظم كشور و شمار دبيران و آواره‌نگاران و بازپرسى كردار عمال و باجگزاران و رفاه حال رعيّت و . . . غوررسى ؛ و در ترويج شريعت غرّا و نشر فضايل ائمهء هدى ، اين بندهء

--> ( 1 ) . رجوع كنيد به مقدمه مصحح بر ناسخ التواريخ ( تاريخ قاجاريه ) از انتشارات اساطير كه در سال 1377 نشر يافته است .